Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi yaşamış, möhkəmlənmiş, inkişaf etmiş, Azərbaycan dünya birliyində, bütün beynəlxalq təşkilatlarda öz yerini tutmuş, Azərbaycanın bayrağı bütün qitələrdə müxtəlif tədbirlərdə yüksəlmiş, Azərbaycanın Himni dünyanın hər yerində səslənmişdir.

Heydər Əliyev

AZƏRBAYCAN DÖVLƏTININ RƏMZLƏRI

Azərbaycan Respublikasının dövlət rəmzləri Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağı, Azərbaycan Respublikasının Dövlət gerbi və Azərbaycan Respublikasının Dövlət himnidir. Azərbaycan Respublikası Dövlət bayrağının və Azərbaycan Respublikası Dövlət gerbinin təsviri, Azərbaycan Respublikası Dövlət himninin musiqisi və mətni Konstitusiya qanunu ilə müəyyən edilir.

Dövlət Bayrağı

Azərbaycan Respublikasının müstəqillik rəmzi olan üç rəngli, ay-ulduzlu bayraq 1918-ci il noyabr ayının 9-da Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin qərarı ilə qəbul edilmişdir. 1920-ci il aprelin 28-də Xalq Cümhuriyyəti süqut etdikdən və Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Azərbaycanda bu bayraqdan imtina edilmişdir.
Bu bayraq ikinci dəfə 1990-cı il noyabrın 17-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin qərarı ilə bərpa edilmiş və Muxtar Respublikanın dövlət bayrağı kimi qəbul edilmişdir. Eyni zamanda Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Azərbaycan SSR Ali Soveti qarşısında üçrəngli bayrağın Azərbaycanın rəsmi dövlət rəmzi kimi tanınması haqqında vəsatət qaldırmışdır.
1991-ci il fevral ayının 5-də Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin vəsatətinə baxmış və üçrəngli bayrağın Azərbaycanın dövlət bayrağı kimi qəbul edilməsi haqqında qərar vermişdir.
Bayraqdakı mavi rəng türkçülüyü, qırmızı müasirliyi, yaşıl islam ideologiyasını ifadə edir.
Bayrağımızdakı aypara şəklinin maraqlı tarixi var. 1453-cü ildə Konstantinopol (indiki İstanbul şəhəri) Osmanlı sultanı II Mehmed Fateh tərəfindən fəth edildi. Osmanlı türkləri aypara işarəsini özlərinin dövlət rəmzi kimi qəbul etdilər. Bir müddət sonra Osmanlı imperiyası bütün dünyada islamın təmsilçisinə çevrildi. Beləliklə, aypara müsəlman aləmində həmrəylik, hürriyyət, yardım rəmzi kimi qəbul edildi. Hazırda bir sıra müsəlman dövlətlərinin bayrağında bu rəmzi görmək olar.
Səkkizguşəli ulduza gəldikdə isə, bu element Azərbaycan memarlıq, zərgərlik, şəbəkə sənətində geniş yayılmış ornament növlərindəndir. Belə bir fikir də var ki, səkkiz guşə “Azərbaycan” sözünün ərəb əlifbası ilə yazılışındakı 8 hərfi işarədir.

.Azərbaycan Respublikasının Dövlət Gerbi

Azərbaycanın dövlət gerbi haqqında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti 1920-ci il yanvarın 30-da müsabiqə elan etmiş və müsabiqədən keçəcək gerb nümunəsinin həmin ilin mayın 28-də qəbul ediləcəyi haqqında qərar çıxarmışdır. Lakin 1920-ci il aprel ayının 28-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqut etməsi nəticəsində gerb qəbul edilməmişdir.
1990-cı il noyabrın 17-də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi Dövlət gerbi ilə bağlı məsələni müzakirə edərək, Azərbaycan SSR Ali Soveti qarşısında Azərbaycanın Dövlət gerbinin hazırlanması üçün yeni müsabiqənin elan olunması haqqında vəsatət qaldırmışdır.
Müsabiqə 1991-ci il fevralın 5-də Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin qərarı ilə elan olunmuşdur. 1991-1992-ci illər ərzində müsabiqəyə Dövlət gerbinin onlarla layihəsi təqdim olunmuş, müzakirələr zamanı 1919-1920-ci illərdə hazırlanmış layihələrdən birinin qəbul edilməsi ilə bağlı təkliflər də səslənmişdir.
Azərbaycan Respublikasının Ali Soveti 1993-cü il yanvarın 19-da qəbul etdiyi Konstitusiya Qanunu ilə 1919-1920-ci illərdə hazırlanmış Dövlət gerbi layihələrindən birini müəyyən dəyişikliklərlə Azərbaycan Respublikasının Dövlət gerbi kimi təsdiq etmişdir.
Azərbaycan Respublikasının Dövlət gerbi Azərbaycan dövlətinin müstəqilliyi rəmzidir. Dövlət gerbi palıd budaqlarından və sünbüllərdən ibarət qövsün üzərində yerləşən şərq qalxanının təsvirindən ibarətdir. Qalxanın üstündə Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağının rəngləri fonunda səkkizguşəli ulduz, ulduzun mərkəzində alov təsviri vardır.
Dövlət gerbinin qabarıq təsviri:
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin iqamətgahına və xidməti kabinetinə;
Azərbaycan Respublikası parlamentinin binasına, iclas salonuna və parlament sədrinin xidməti kabinetinə;
Azərbaycan Respublikasının bütün məhkəmələrinin, hərbi tribunallarının binalarına, məhkəmə iclaslarının salonlarına, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi və Ali Məhkəməsi sədrlərinin xidməti kabinetlərinə;
Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş hallarda dövlət orqanlarının binalarına;
Azərbaycan Respublikasının diplomatik və ticarət nümayəndəliklərinin, konsulluq idarələrinin binalarına vurulur.

Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni

1920-ci il yanvarın 30-da Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Nazirlər Şurası Cümhuriyyətin milli himninin hazırlanması haqqında qərar qəbul etdi və bu məqsədlə Xalq Maarif Nazirliyi tərəfindən müsabiqə elan edildi. Lakin 1920-ci il aprelin 28-də Xalq Cümhuriyyətinin süqutu Azərbaycanın milli himnini qəbul etməyə imkan vermədi.
1992-ci il mayın 27-də parlament "Azərbaycan Respublikasının Dövlət himni haqqında" Qanun qəbul etdi. Qanuna əsasən, 1919-cu ildə böyük bəstəkar Üzeyir Hacıbəyov və şair Əhməd Cavad tərəfindən tərtib edilmiş "Azərbaycan marşı" Azərbaycanın Dövlət himni kimi təsdiq edildi.

Musiqisi: Üzeyir Hacıbəyovun
Sözləri: Əhməd Cavadındır

Azərbaycan, Azərbaycan!
Ey qəhrəman övladın şanlı Vətəni!
Səndən ötrü can verməyə cümlə hazırız!
Səndən ötrü qan tökməyə cümlə qadiriz!
Üç rəngli bayrağınla məsud yaşa!
Minlərlə can qurban oldu,
Sinən hərbə meydan oldu!
Hüququndan keçən əsgər!
Hərə bir qəhrəman oldu!
Sən olasan gülüstan,
Sənə hər an can qurban!
Sənə min bir məhəbbət
Sinəmdə tutmuş məkan!
Namusunu hifz etməyə,
Bayrağını yüksəltməyə,
Cümlə gənclər müştaqdır!
Şanlı Vətən, şanlı Vətən!
Azərbaycan, Azərbaycan!


İŞĞAL OLUNMUŞ RAYONLAR HAQQINDA QISA MƏLUMAT

Kəlbəcər
İşğal olunmuşdur –
1993-cü il 2 aprel
Ərazisi -1936 km2
Əhalisinin sayı -55000
Şəhid olmuşdur -217
Əlil olmuşdur -49
Milli qəhrəmanlar -2
Xocavənd
İşğal olunmuşdur -
1992-cü il 2 oktyabr
Ərazisi -1458 km2
Əhalisinin sayı -9011
Şəhid olmuşdur -145
Əlil olmuşdur -48
Ağdam
İşğal olunmuşdur -
1993 – cü il 23 iyul
Ərazisi -1154 km2
Əhalinin sayı -158000
Şəhid olmuşdur -538
Əlil olmuşdur -587
Milli qəhramanlar -17
Laçın
İşğal olunğuşdur -
1992 – ci il 18 may
Ərazisi -1875 km2
Əhalinin sayı -60000
Şəhid olmuşdur -259
Əlil olmuşdur -225
Milli qəhramanlar -6
Şuşa
İşğal olunmuşdur -
1992 - ci il 8 may
Ərazisi -289 km2
Əhalinin sayı -24900
Şəhid olmuşdur -193
Əlil olmuşdur -102
Milli qəhramanlar -5
Xocalı
İşğal olunmuşdur -
1992-cü il 26 fevral
Ərazisi -970 km2
Əhalinin sayı -11567
Şəhid olmuşdur -613
Əlil olmuşdur -657
Milli qəhrəmanlar -10
Cəbrayıl
İşğal olunmuşdur -
1993 – cü il 23 avqust
Ərazisi -1050 km2
Əhalinin sayı -52049
Şəhid olmuşdur -347
Əlil olmuşdur -172
Milli qəhramanlar -4
Füzuli
 İşğal olunmuşdur -
1993 – cü il 23 avqust
Ərazisi -1112 km2
Əhalinin sayı -95940
Şəhid olmuşdur -528
Əlil olmuşdur 1309
Milli qəhramanlar -6
Qubadlı
İşğal olunmuşdur -
1993-cü il 31 avqust
Ərazisi -826 km2
Əhalinin sayı -33800
Şəhid olmuşdur -232
Əlil olmuşdur -146
Zəngilan
İşğal olunmuşdur -
1993-çü il 29 oktyabr
Ərazisi -707 km2
Əhalinin sayı -35500
Şəhid olmuşdur -191
Əlil olmuşdur -110
Milli qəhrəmanlar -2